ओलाङ्चुङगोलामा धुमधामसँग मनाइँदैछ फुटुक पर्व

–टीका यक्सो लिम्बू
ताप्लेजुङ, कात्तिक ११ । ताप्लेजुङको फक्ताङ्लुङ गाउँपालिका–७ ओलाङ्चुङगोलामा बसोबास गर्दै सिमान्तकृत वालुङ समुदायले फुटुक पर्व धुमधामसँग मनाउन थालेका छन् । दशैँको कोजाग्रत पूर्णिमाको पञ्चमी तिथिदेखि तिहारको औंसी (लक्ष्मी पूजा) सम्म मनाइने वालुङ समुदायको मौलिक तथा साँस्कृतिक पर्व फुटुक सोमबारदेखि औपचारिक रुपमा शुरु भएसँगै धुमधामसँग मनाउन थालिएको हो ।
चीनसँगको सीमावर्ती हिमाली गाउँ ओलाङ्चुङगोलामा मात्र बसोबास गर्ने वालुङ (भोटे) समुदायले फुटुक पर्व धुमधामसँग मनाउने गर्दछन् । गतवर्षभन्दा यस वर्ष कोरोना सङ्क्रमणको अवस्था न्युन भएकाले फुटुक पर्वको रौनक थप भव्य भएको फक्ताङ्लुङ गाउँपालिका–७ ओलाङ्चुङगोलाका वडाध्यक्ष छेतेन भोटे (वालुङ) ले जानकारी दिनुभयो ।
वडाध्यक्ष भोटेका अनुसार परापूर्व कालदेखि नै ओलाङ्चुङगोलामा बसोबास गर्ने वालुङ समुदायले प्रत्येक वर्ष फुटुक पर्व मनाउने गर्दछन् । वालुङहरुको विशेष मौलिक पर्व भएकाले करिव १० दिनसम्म मनाइने पर्वमा सहभागी हुनका लागि भारतको सिक्किम, दार्जिलिङ र नेपालका विभिन्न ठाउँमा बसोबास गर्दै आएका वालुङहरु र आफ्ना आफन्त, नातेदार पाहुनाको रुपमा आएका छन् । कोभिड–१९ का कारण उत्तरी नाका अझै बन्द रहेकाले चीनको स्वशासित क्षेत्र तिब्बतका पाहुना भने फुटुकमा नआएका स्थानीयले बताएका छन् ।
विज्ञ तथा प्रमुख लामासहित धेरैजना लामाहरुले दिनहुँ पूजापाठ गरी फुटुक पर्वलाई विधिगत रुपमा सञ्चालन गर्ने गरिएको वडाध्यक्ष भोटेले बताउनुभयो । उहाँका अनुसार यसवर्ष पनि दार्जिलिङबाट एकजना प्रमुख लामा आउनुभएको छ भने अन्य कम्तिमा १५ जना लामाले शुरुदेखि अन्तिमसम्म फुटुक पर्वमा सहभागिता जनाउने र बौद्ध धर्मसंस्कार अनुसार पूजापाठ गरी पर्व सञ्चालन गर्ने गर्दछन् ।
स्थानीय याङ्मा नुर्पु शेर्पाका अनुसार फुटुकको अवधिभर हरेक दिन मध्यरातिदेखि लामाले पूजा पाठ गर्ने र देव नृत्यसमेत देखाउने गर्दछन् । निरन्तर आगोमा घ्यू र तेल जलाउँदै पूजापाठ गर्ने गरिन्छ । आगोमा बालेको घ्यु र तेलको धुँवा (राप) ले ओलाङ्चुङगोलामा रहेको प्राचीन ऐतिहासिक दिकिछ्योलिङ गुम्बाको धुरी नाघेमा शुभ हुने वालुङ जातिमा धार्मिक विश्वास रहिआएको शेर्पाले बताउनुभयो । ओलाङ्चुङगोलामा रहेको दिकिछ्योलिङ गुम्बा साढे चारसय वर्ष पूरानो मानिन्छ ।
फुटुक पर्वको पछिल्लो चार दिनलाई विशेष दिनका रुपमा लिइँन्छ भने प्रत्येक रात देवनृत्य (देवता नाच) प्रदर्शनसहित पर्वको समापन गरिने स्थानीय बताउँछन् । स्थानीयका अनुसार पर्वमा सहभागी लामाहरुले देवता र राक्षसको मुखुन्डो लगाएर देवता तथा राक्षसबीचको युद्धको अभिनय गरी नृत्य देखाउन गरिन्छ । फुटुक पर्वमा लामाको नृत्य हेर्न साथै भगवानको आशिर्वाद ग्रहण गर्नका लागि स्थानीयवासी साथै बाहिरबाट आएका पाहुनाहरु गुम्बा नजिक पाल तथा ट्रेन टाँगेर बस्ने गर्दछन् ।
यता ऐतिहासिक महत्व भएको तथा नेपालको ओलाङ्चुङगोलामा मात्र फुटुक पर्व मनाउने भएकाले वालुङ समुदायको मौलिक तथा साँस्कृतिक पर्वको संरक्षण साथै प्रवर्द्धन गर्न गाउँपालिकाले आर्थिक सहयोगसमेत गर्दै आएको छ । सीमान्तकृत समुदायको मौलिक पर्वको जगेर्नाबाट पर्यटन प्रवर्द्धनमा टेवा पुग्ने अपेक्षा राखेर आर्थिक सहयोग गर्दै आएको फक्ताङ्लुङ गाउँपालिकाका अध्यक्ष सरोज एभेङ लिम्बूले बताउनुभयो ।
समुद्र सतहदेखि तीन हजार २०० मिटर उचाइमा रहेको हिमाली बस्ती ओलाङ्चुङगोलामा सबै वालुङ समुदायको मात्र बसोबास रहेको छ । ओलाङ्चुङगोलाभित्र हाल वालुङहरु ६३ घरपरिवार बसोबास गर्दै आएका छन् । ओलाङ्चुङगोलाको याङ्मा बस्ती जिल्लाकै उच्च हिमाली बस्ती पनि हो । याङ्मा बस्तीको उचाइ चार हजार २०० मिटर रहेको छ ।